Nynorsk er identitet

Foto: Tine

Amalie Fiksdal hadde eit innlegg i BTbatt 9. mars under tittelen «Nynorsk er ikkje kultur». Først vil eg berre stadfeste at nynorsk er kultur.

Kultur seier noko om kven ein er eller kvar ein kjem frå. Etter mi meining passar nynorsk inn under desse kriteria. Nynorsk seier noko om identiteten til ein del av Noregs befolkning. Det er ikkje mange land som har fleire skriftspråk.

Les også: Vil ha nynorsk

Kristin Halvorsen sitt framlegg går ut på å fjerne sidemålskarakteren og eksamen i sidemål. Norskfaget er eit omfattande fag slik det er i dag. Til og med på ungdomsskulen slit ein med å dekkje alle tema i læreplanen. Eg er einig med Halvorsen i at me bør kutte karakteren i sidemål, hovudsakleg på grunn av arbeidsmengda. Likevel meiner eg sidemålsopplæringa bør styrkjast.

Dersom ein lærar som underviser i nynorsk ikkje skjønar kvifor elevane skal lære nynorsk, skapar det haldningar som seier at «dette faget ikkje er viktig»

Skrekkhistorier eg er blitt fortalt av venner frå Austlandet er mellom anna at lærarar aktivt motarbeider nynorsk. Skapar dette eit godt læringsmiljø? Dersom ein lærar skal undervise i nynorsk, og det første vedkommande lirer av seg er at han eller ho ikkje skjønar kvifor elevane skal lære nynorsk, skapar det haldningar som seier at «dette faget ikkje er viktig». For mange vil det resultere i ein skuletime på Facebook.

Les meir frå BTbatt på Facebook og Twitter

Dette trur eg er ein stor del av problemet. Haldningane til lærarane vert førte over til elevane.

Eigne skriveferdigheiter er kanskje ikkje det viktigaste, men ei viss forståing av rettskriving og grammatikk vil hindre misforståingar

Det vert som om mattelæraren kjem inn og seier at han ikkje skjønar kvifor vi skal lære andregradslikningar. Norske elevar blir ikkje flinkare av å kutte vekk noko som kan vere krevjande.

Les også: Språkharmoni

Som eg har skrive i tidlegare innlegg er det viktig å hugse på oss som har nynorsk som hovudmål. Bokmål er utan tvil viktig i det norske samfunnet, men kva skjer med oss seinare i jobbsamanheng om vi ikkje lærer grunnleggjande rettskriving og grammatikk? Kvifor skal vi vere dei som vert tvinga til å skrive bokmål fordi dei andre ikkje skjønar nynorsk? Eigne skriveferdigheiter er kanskje ikkje det viktigaste, men ei viss forståing av rettskriving og grammatikk vil hindre misforståingar.

Kommentarer

  • Anonym

    Du har heilt rett i det du seier, men eg reagerer på ein liten ting: Den gamle myten om at Noreg er unikt som har fleire skriftspråk. Nesten alle land i verda har fleire skriftspråk, kun eit lite fåtal har eitt.

  • Anonym

    At Norge med 5 millioner innbyggere skal ha 2 skriftspråk er helt ufattelig, med tanke på at store land som USA, England osv… bare har ett

    • G McG

      Ja, uff. Tenk at me er så heldige at me får lov til å ha to flotte språk i vesle Noreg*! Det går ikkje an! Kunnskap og lærdom er noko drit, ikkje sant? Usjameg!

      *Tre med samisk, som eg godt kunne tenkt meg å ha lært, men som diverre heller ikkje vert noko særleg fokusert på i skulane.

    • Karlpryste

      Kjære vene. Mange andre små land er prega av fleire offisielle skriftspråk (td. Nederlandsk og Frisisk i Nederland, Nederlansk, Fransk og Tysk i Belgia, Sveits har Tysk, Fransk, Italiensk og Retroromansk etc. I praksis har jo også landa du nemner svært store språkgrupper, i USA kjem det ut td. 25 spanske dagsaviser. Så ufatteleg burde ikkje dette vere. Om du reiser vekk frå Vest-Europa og USA så vil du sjå at språksituasjonen er langt meir komplisert, India har td. ikkje eit offisielt skriftspråk lenger.

      Det særskilde med den norske situasjonen er dels at Norge har to såpass like offisielle skriftspråk, men det er noko anna, og noko av grunnen vert greitt forklart her:

      http://www.noregur.is/News_and_events/history2/language/

      At du som majoritetsspråkbrukar helst ynskjer at alle i Norge skulle snakke og skrive slik som deg, og at du helst skulle sleppe å lære noko av dei andres sitt språk har eg stor forståelse for. Det samme vil jo i Norge dei som primært snakkar/skriv nynorsk, samisk, arabisk etc.

      Men i eit demokrati kan ein ikkje berre forhalde seg til egoistiske eigeninteresser av kva som er behageleg for ein sjølv, her må me forsøke å lage system som balanserer språkidentitet og praktiske tilhøve. At nynorsk og bokmål er jamnstelde er ei heilt grei løysing, og det vil sikkert vere ein fornuftig politikk i mange tiår framover. Om så mange skriv nynorsk om 50-100 år er meir uvisst. Men det er ei sak for framtidig språkpolitikk, og endrar ikkje på situasjonen i dag: nynorsk er eit levande og viktig språk for svært mange i dette landet. Akkurat som bokmål er det.

      • Anonym

        Det sendes jo spansk, fransk, tysk, engelsk, indisk og alt mulig tv i Norge også om du ønsker.. skjønner ikke hvor du drar parralellene dine fra? du kan også helt fint skaffe deg utenlandske aviser? vi selger også mat fra andre deler av verden, alt det er en del sosialisering med andre kulturer, har ingenting å gjøre med at folk skal bli pålagt å lære spansk på skolen har det vell?
        Men jeg synes det faktum at jeg som skriver bokmål, og skal senere studere videre, skal kunne risikere å miste plassen min fordi en annen er bedre enn meg å skrive ett språk jeg i praksis aldri kommer til å praktisere (siden jeg ikke skal jobbe offentlig, og da er tvunget med LOV til å svare ett nynorsk brev med nynorsk skrift)
        Og når språket er så lite ønsket at det må kvoteres inn i forskjellige sammenhenger, føler du ikke at det er med på å gjøre det hele tåpelig?

  • Anonym

    Orket ikke lese hele engang. Er jo Nynorsk.

    • G McG

      Slutt med hersketeknikkane, er du snill. :) Det er litt gamalt.

  • Petter Nilsen

    Kjenner absolutt ingen som snakker nynorsk i bergen som faktisk er født i bergen.

    Og var ingen av oss som likte eller forstod hvorfor vi hadde nynorsk i skolen.

    Er latterlig at de «alienater» unge bergensere når vi må streve med å bli tvunget til å bruke nynorsk.

    Bergensk er bokmål med små variasjoner, ikke nynorsk.

    • G McG

      Fantastisk at du kjenner nokon som snakkar nynorsk, Petter! Eg kjenner berre folk som -skriv- nynorsk, sidan det er eit skriftleg språk, og folk flest snakkar dialekt!

  • G McG

    Flott innlegg, Vilde!
    Eg personleg er mot fjerning av sidemålskarakteren, nettopp fordi mange lærarar har ei dårleg haldning til nynorsk som sidemål. Dersom ein fjernar karaktersetjinga i sidemålsfaget kan det lett føra til at lærarar som ikkje likar nynorsk (fordi for størsteparten av landet ER sidemål synonymt med nynorsk) vel å nedprioritera sidemålet endo meir – det er jo ingen som kjem til å sjekka at elevane faktisk har lært seg nynorsk, sidan dei ikkje får karakterar og ikkje nødvendigvis vert trekt ut til å ha sidemålseksamen (å gjera sidemål til trekkfag er endo ei endring eg er kraftig mot).

  • Stine

    Bra skrevet Vilde! 😀 Godt noken veit å få sett ord på sånne sakjer, veldig bra! :)

  • http://twitter.com/lostartistic Lostartistic

    Ser etter fargen. Vi trenger ikke identiteten fordi vi tilegner oss nye. Nynorsk har aldri vært særlig populært foruten om utenfor Bergen. Vet at Vossaværinger er veldig stolt av sin dialekt. Men det er menneskelig å lete etter noe med sitt hjem en er stolt over og nynorsken blir da populært fordi de har det til felles i studietiden i forhold til alt det nye.

    Det er forståelig at det ønskes å preserveres , men må follket lære det for å kunne holde det ved like?

    Er det ikke greit at vi begrenser dette til distriktene hvor hver skole vurderer dette i forhold til endringene?

    Jeg vil gjerne at våre fremtidige elever skal lære norsk historie. Og i det faget lære om nynorsk, dansk-norsk og samisk.

  • Petter O.

    DROPP nynorsken og bruk kun bokmål, dette unødvendige pengesluket med å beholde nynorsken kan vi være foruten. Nå er tiden moden for det…

  • Anonym

    Nynorsk som valgfag, ingen spørsmål. De som vil bruke nynorsk, værsågod. Men majoriteten sier de vil ha bokmål fordi det er det mest vanlige. Nynorsk er en del av Norsk kultur, men det er en del som dør ut. Vi har allerede mange dialekter, hvorfor skal vi da ha to versjoner av samme språk?

  • http://www.facebook.com/people/Rune-Ringdal/100003257452178 Rune Ringdal

    Eg møtte Tysk mann som kunne litt norsk for flere år siden.
    Han sa at vi hadde 2 forskjellige språk.

  • Norn

    Et raskt spørsmål… om jeg flytter til Frankrike og begynner å snakke fransk… har jeg mistet min identitet da?

  • Jente166

    Nynorsk er kanskje identitet, men ikke min identitet og tydeligvis ikke din heller(sikter til skrivefeilene dine). Faktisk bare ÈN sin identitet i hele Oslo, hvis det ikke har endret seg sist jeg sjekket.

    Nynorsk er ikke identitet, det er historie og ramler nedover,Kanskje vi skal kle oss som vikinger igjen(satt på spissen forresten).

  • Isabelle Tolellefsen

    Hvis det skal stå mjølk skal jeg faen ikke drikke det.

  • Isabelle Tolellefsen

    Of forresten, så er ikke nynorsk viktig. Det hadde ikke skjedd noe som helst om man hadde droppet nynorsken. Hadde vi droppet bokmål derimot hadde 80% ikke skjønt en dritt av hva som ble skrevet.
    Og at det er så himla norsk er jo feil. Det er jo flere svenske ord enn norske.
    De som har et stort behov for nynorsk kan nå få lære det om de på død og liv må, men vi andre burde få slippe! Hadde alle som kom opp i norsk på eksamen strøket i nynorsk et år så måtte jo folk gjort noe.