Makt til å kneble

Vaksne menn som kallar 14-åringar for ludder er moglegvis taparar, men dei har makt.

NETTHAT: Svenske medie- og kulturpersonlegdomar blir netthetsa på det grovaste. I dokumentaren «Män som näthatar kvinnor» les dei opp utrdag frå den grove sjikanen de ihar motteket. FOTO: SVT

 

Sist veke skreiv ei 16 år gammal jente eit engasjert og strekt kritisk innlegg på ungdomsdebattsida BTbatt om strippeklubben Dreams. Då innlegget blei lagt på nett, visste vi kva som kom til å skje. Ei rekkje menn, og etter kvart også kvinner, gjekk amok i vulgaritetar.

«Dra forhuden av horekuken din ludder mens du dytter den voldtatte ræva di over det støgge tryne ditt!!! YOU RETARDED LOOSER!», skreiv ein lesar i ei oppfølgjarsak. Kommentaren blei sletta raskt, men Janne Nerheim, leiar for BTbatt, måtte følgje nøye med og rapportere undervegs til moderatorane om upassande kommentarar.

Eg har lese gjennom alt som er fjerna, og har sjeldan sett så mange ekle ord på ein plass – i ein debatt der ei modig 16-åring har sagt kva ho meiner.

 

Den same veka skreiv 14 år gamle Ane på ungdomsdebattsida til Aftenposten, Si;D, om sexpress. I kommentarfeltet under innlegget finn ein mellom annan den godt vaksne Facebook-profilen John A.S. Lindseth.

«Om du er i denne unge aldersgruppen bør du ta deg et par øl og få noen til å stikke hånden i trusa di, så går det seg til! Om du er eldre er det nok for sent!», skriv han, og hevdar jentene i debatten berre er snerpete fordi dei ikkje er med i den kule gjengen.

Lindseth, som elles har fleire kjende profilar mellom venene sine –  får hands up frå ein annan debattant: «Godt sagt, John».

 

Neste veke skal eg snakke for elevar i den vidaregåande skulen om debattkultur blant vaksne. Eg har alt byrja å skamme meg på vegner av alle oss som hevdar å vere vaksne: Korleis skal ein oppdra jenter – og gutar – til å tru på ein meiningsfull debatt når vaksne oppfører seg dårlegare enn apekattar? Kva førebilete er det dei unge gutane får?

Og: Korleis skal unge engasjerte jenter som 16-åringen på BTbatt og 14 år gamle Ane bli oppmuntra til å halde fram med å argumentere for kva dei meiner?

Eg veit ikkje om eg har svar. Diverre.

 

I går sendte SVTs «Uppdrag granskning» programmet «Män som näthatar kvinnor». Fleire kjende svenske medieprofilar las opp meldingar dei har fått etter å ha skrive eller vore på TV: Dei er horer, får dei vite. Dei bør valdtakast, drepast, barna bør skadast, dei er illeluktande fitter, etc. Oppsiktsvekkjande og motbydeleg – likevel merkjer eg at eg ikkje let meg sjokkere: Vi veit jo at det er slik.

Også i Noreg har vi hatt fleire rundar med debattar om hets av kvinner som står fram i allmenta. BT har skrive om kvinner som har fått ekle brev i posten etter å ha vore kjelder i saker vi har hatt på trykk. Vi har oppmoda alle til å melde breva til politiet.

Då eg skreiv artikkelen «Skamtalen» sommaren 2011, om hets av kvinner i media, fekk eg ei rekkje e-postar frå folk som kjende seg att, men også kommentarar frå kollegaer som meinte kvinner helst  ikkje bør skrive om slikt: Ein hamnar i offerfella, og der skal ein ikkje vere.

Den skitne flaumen av ord ein står i fare for å drukne i, gjer at ein modererer seg

Mest inntrykk i det svenske programmet gjer difor 21-åringen som reagerte på at kleskjeden H&M trykte rap-artisten Tupac, ein mann dømt for sexovergrep, på T-skjortene sine. Ho stilte spørsmålet på kleskjedens Facebook-side: Ville H&M ha trykt bilete av Hagamannen, kjent svensk valdtektsmann?

Det jenta ville var å skape ein seriøs debatt. I staden vendte debatten seg mot henne. I løpet av det første døgnet rann det inn fleire tusen kommentarar på Facebooksida til H&M. Denne jenta skulle også drepast, valdtakast, pissast på, etc. Det var då ein av debattantane la ut adressa hennar at ho blei redd. «Det er jo vaksne menneske», seier ho – og byrjar å gråte på skjermen.

 

Klart ho blir redd.  Då TV-teamet oppsøkjer enkelte av mennene – ja, dei skriv under fullt namn – seier dei at det ikkje var slik meint, i alle fall ikkje bokstaveleg, men at når ho dissar Tupac, så har ho berre godt av å bli dissa attende.

Ein av dei som meiner ho fortener å bli valdteken, ein ung mann, står fram med fullt namn på TV. Hans forklaring på at han har skrive dette, det er slik ein snakkar på Facebook, det er jo berre ord.

 

Dersom det er slik ein forklarer det som skjer i hovudet til menn som klikkar på kvinner, så har ord fullstendig mist meining

Det verste — det alvorlegaste — er dette: Samstundes som ord mister meining, er det stor sjanse for at 21-åringen i Sverige eller 14-åringen kjem til å tenkje seg ekstra nøye om neste gong dei skal meine noko offentleg. I alle fall risikerer ein at det er enkelte tema dei ikkje vil meine noko om, for kvifor skal ein friviljug bli utsett for sjikane?

 Den som sjikanerer må ansvarleggjeras

 

Mot slutten av «Män som näthatar kvinnor» får dei svenske medieprofilane spørsmål kva dei slibrige og sjikanøse meldingane har gjort med dei. Ei etter ei står dei fram med tvil. Fleire seier det eg sjølv har tenkt mange gonger: Tanken på den skitne flaumen av ord ein står i fare for å drukne i, gjer at ein modererer seg. Om ein skriv om enkelte tema, kvinnerelaterte tema, til dømes, eller om innvandring og rasisme, er det som å trykkje på ein knapp. Ein hær sit klar med alt oppdemma sinne for å ta deg.

«Det er eit demokratisk problem», seier ei av SVTs eigne programleiarar.

For den som alt har ein talarstol, er det ein enkel frase å sende ut, men kva gjer vi så?

Eg veit ikkje om eg har eit anna svar enn at den som sjikanerer må ansvarleggjerast. Det er til dømes difor eg vel å namngi ein debattant i dag: Ungdommane må få vite at dei fleste vaksne ikkje syns at slikt er greitt.

 

 

Tags: , , ,

Kommentarer